‘Parelproject’ uit Woerden verdient navolging in andere steden

‘Woerden Actief!’ startte in 2005 als burgerinitiatief om inwoners van de stad meer te laten bewegen, gezonder te eten en mee te laten doen in de maatschappij. Nu, een decennium later, krijgt het van financierings- en ondersteuningsorganisatie ZonMw de prestigieuze status van ‘Parelproject’. De reden is simpel: de inwoners van Woerden zijn daadwerkelijk meer gaan bewegen en doen vaker actief mee in de maatschappij. Dat verdient navolging in andere steden.  

In de begindagen van ‘Woerden Actief!’ werden de initiatiefnemers door gesprekspartners dikwijls gedoogd. Eerst zien, dan geloven. Dat beeld is de afgelopen jaren drastisch bijgesteld. Sportverenigingen, (thuis)zorgorganisaties, scholen en instanties als de GGD zitten nu regelmatig met elkaar om de tafel. Het is die integrale aanpak die volgens Maarten Stiggelbout van de Stichting Woerden Actief! een van de succesfactoren is.

“We zijn in 2005 zonder subsidie begonnen. Dat maakte ons creatief en dwong tot samenwerking op alle vlakken. Een jaar eerder stelden we op basis van GGD-cijfers een startdocument op, waaruit bleek dat Woerdenaren relatief ongezond aten en te weinig bewogen. Dat daar verandering in moest komen, was duidelijk. Een gezonde levensstijl voor zoveel mogelijk inwoners werd onze gezamenlijke ambitie.”

XL4WoerdenActief
Drie werkgroepen zagen het levenslicht; een die zich richtte op jeugd, een andere met focus op volwassenen, en de laatste met speciale aandacht voor ouderen, chronisch zieken en mensen met een beperking en/of handicap.

Aanhaken bij bestaande initiatieven
‘Woerden Actief!’ en haar partners voerden programma’s uit op scholen, in wijken en bij verenigingen. “We haken zoveel mogelijk aan bij al bestaande initiatieven of adopteren goede voorbeelden uit het land. Indien beiden niet geschikt zijn of te duur dan ontwikkelen we zelf eigen aanpak.” De grootste uitdaging is het bereiken van mensen die een relatief geïsoleerd bestaan leiden. Stiggelbout:

“Iedere gemeenten kent kwetsbare groepen. Het zijn onder anderen chronisch zieken, ouderen, bijstandsgerechtigden. Voor hen is een gezonde levensstijl om verschillende redenen geen vanzelfsprekendheid.” Woerden Actief! slaagde er desalniettemin in om hen actief te laten deelnemen aan programma’s. De verklaring schuilt in de vele organisaties die bij het initiatief zijn aangesloten.

“Wijkconsulenten kennen de buurt, weten wie waar woont en of er onder ouderen bijvoorbeeld interesse is voor ons programma Samen Fit & Vitaal. Ze worden bijgestaan door een diëtist, leren de beginselen van valpreventie en doen mee aan Meer Bewegen voor Ouderen-activiteiten.” Een soortgelijke opzet is er voor bijstandsgerechtigden die mede vanwege gezondheidsbeperkingen niet aan de slag kunnen. Via het project ‘Stapjefitter’ worden zij fysiek en mentaal zij klaargestoomd voor re-integratie in de maatschappij.

“We zijn sterk genoeg om op eigen benen verder te gaan”

Vanaf 2009 tot en met 2014 ontving ‘Woerden Actief!’ subsidie van ZonMw. Dat de geldkraan vanaf dit jaar dicht is, ziet Stiggelbout niet als een grote belemmering. “We zijn sterk genoeg om op eigen benen verder te gaan. Bovendien krijgen we omdat we heel duidelijk inzetten op Buurtsportcoaches nog altijd geld, nu van VWS.”

Loonkosten combinatiefunctionarissen
De loonkosten van deze combinatiefunctionarissen zijn voor veertig procent voor rekening van het departement als onderdeel van de landelijke aanpak ‘Sport en Bewegen in de Buurt’. Stiggelbout noemt deze medewerkers onontbeerlijk. “Ze zijn werkzaam bij Welzijn Woerden. Samen vormen ze het Beweegteam Woerden en organiseren ze talloze evenementen waarbij scholen, verenigingen en welzijnsorganisaties gemakkelijk kunnen aanhaken.”

Het mes snijdt zo aan twee kanten: er is een gevarieerd aanbod mogelijk en de kosten blijven binnen de perken. Woerden Actief! maakt bijvoorbeeld veel gebruik van de inzet van studenten die zo praktijkervaring opdoen of hun maatschappelijke stage vervullen. Stiggelbout: “In 2009 hing de komst van combinatiefunctionarissen vanwege bezuinigingen aan een zijden draadje. Ik ben zeer blij dat ze er toen toch gekomen zijn. Iedereen die deze mogelijkheid aan zich voorbij laat gaan is een dief van zijn eigen portemonnee en maakt het zich onnodig moeilijk.”

Gemeente overtuigd van aanpak
Het gemeentebestuur en de gemeenteraad van Woerden zijn inmiddels overtuigd van het nut en de noodzaak van de aanpak. De methode heeft haar effectiviteit getoond en er is grote betrokkenheid van lokale partijen. Dat laatste is niet onbelangrijk. “Er is eerder geld beschikbaar voor een project dat wordt uitgevoerd door een partij die binnen de gemeentegrenzen opereert.”

Kijkend naar Woerden Actief als Parelproject en lichtend voorbeeld zouden andere steden die les kunnen meenemen. Stiggelbout is ervan overtuigd dat deze manier van werken ook elders in Nederland vruchten kan afwerpen. “Het begint bij samenwerking, aandacht en geld eerlijk verdelen en elkaar wat gunnen. Dat is belangrijker dan een groot budget. En geduld. Op veel plaatsen zie ik dat programma’s een keer worden uitgevoerd en dan als niet succesvol of wegens gebrek aan geld worden beëindigd. Het draait om structuur, continuïteit en duurzaamheid.”

(Bron: Sport Knowhow XL | Thomas van Zijl | 29 januari 2015)